Humanitas: ‘Met verduurzaming kan je blijvend iets veranderen’

• Interview

Duurzaamheid krijgt binnen de zorgsector steeds meer gewicht. Ook Humanitas werkt actief aan verduurzaming, in lijn met de landelijke beweging van de Green Deal Duurzame Zorg. Het doel is helder: de zorg moet de komende jaren fors bijdragen aan het terugdringen van CO₂-uitstoot en het verminderen van de impact op klimaat en leefomgeving.
Binnen Humanitas geeft Nicola Zannis, Senior Stafadviseur Duurzaamheid & Milieu, richting aan deze ontwikkeling. Zij helpt de organisatie om duurzame ambities te vertalen naar beleid, concrete maatregelen en praktische stappen op de locaties.

Nicola: “De Green Deal Duurzame Zorg geeft richting aan een beweging die voor de hele zorgsector belangrijk is. Ook binnen Humanitas nemen we daarin onze verantwoordelijkheid. In de praktijk deden we al veel aan verduurzaming en inmiddels is ons duurzaamheidsbeleid bekrachtigd. Daarmee leggen we vast waar we de komende jaren op willen sturen en hoe we duurzame keuzes verder borgen in de organisatie.”

Praktische aanpassingen met effect

“Een mooi voorbeeld is afvalscheiding. Op onze zorglocaties zijn afvalbakken geplaatst met stickers die helpen om afval goed te scheiden. Na de eerste maand zagen we al een duidelijke vermindering van het restafval. Dat laat zien dat praktische aanpassingen in de dagelijkse werkomgeving echt effect kunnen hebben. Tegelijk leren we ook onderweg: niet iedereen begrijpt de iconen op de stickers direct, dus we kijken hoe we de communicatie nog duidelijker en toegankelijker kunnen maken.”

25% van de medewerkers fietst naar het werk

Humanitas is partner geworden van het Werkgeversnetwerk Duurzame Mobiliteit van Zuid-Holland Bereikbaar om ook de mobiliteit te verduurzamen. Daar is namelijk veel winst mee te behalen. Het Netwerk heeft een scan uitgevoerd waarmee we inzicht kregen in hoe medewerkers nu reizen en wat er in potentie mogelijk is. We vergoeden nu aan mobiliteit wat belastingvrij mogelijk is en we verstrekken €2000,- op de aanschaf van een (elektrische) fiets. Collega’s zijn blij met de fietsen en fietsen er graag op naar onze clienten. Zo’n 25% van onze medewerkers fietst naar het werk. Dat is al boven het landelijk gemiddelde. Ook zijn er twee elektrische bakfietsen. Bij de huishoudelijk ondersteuning (thuiszorg) is een pilot georganiseerd met de inzet van 12 deelfietsen. Die worden goed gebruikt dus dat is mooi om te merken. Zakelijk carpoolen naar gezamenlijke bijeenkomsten en overleggen wordt eigenlijk altijd al gedaan. Vorig jaar is een deel van ons wagenpark omgezet naar 12 elektrische auto’s. Zodra de contracten van de overige 11 auto’s aflopen zullen ook die om gezet worden naar elektrisch.”

Nicola komt oorspronkelijk uit de Bank/Vastgoedsector en is sinds twee jaar zoals ze het zelf noemt 'helemaal onder gedompeld in duurzaamheid'. “Door mijn werk ben ik zelf ook duurzamer geworden. Je ziet om je heen waar kansen liggen en hoe soms simpele aanpassingen al een bijdrage kunnen leveren.” Nicola reist zo min mogelijk door drie dagen per week thuis te werken en de andere dagen afwisselend te fietsen of met de auto te gaan, afhankelijk van haar agenda.

Praktijk verankeren in beleid

“In de praktijk zetten we al mooie stappen. Nu willen we die stappen ook verankeren in ons beleid. Bij ZonMw, een organisatie die subsidieprogramma’s in de zorg stimuleert om versnelling in de praktijk mogelijk te maken, hebben we subsidie aangevraagd om ons mobiliteitsbeleid verder vorm te geven en vast te leggen. Onlangs organiseerden we intern een kennissessie over de verduurzaming van mobiliteit. Daarbij stonden vragen centraal als: hoe hoog leggen we onze ambitie? Kiezen we voor een minimale aanpak, of willen we juist een meer ambitieuze koers? En wat betekent dat financieel en organisatorisch? Esther Flipse van Merknemers heeft deze sessie voor ons verzorgd. We zijn nu in afwachting van de resultaten van die dag.”

“Merknemers gebruikt onder andere de uitkomsten van de mobiliteitsscan van Zuid-Holland Bereikbaar om het gesprek op gang te brengen over waar we het meest effectief op kunnen inzetten. Een van de mogelijkheden is bijvoorbeeld om meer medewerkers te stimuleren om met de fiets naar het werk te komen. Om hen daartoe te verleiden, nemen we in het beleidsvoorstel mee welke opties daarbij passen.”

“Dat begint bij de basis goed op orde brengen. Denk aan het aanpassen van fietsenstallingen waar dat nodig is en het uitbreiden van oplaadmogelijkheden voor elektrische fietsen. Uit onderzoek is bekend dat fietsers gemiddeld drie dagen per jaar minder ziekteverzuim hebben. Dat is een mooie winst voor zowel medewerkers als de organisatie. In het beleid kijken we ook naar de ruimte binnen de fietsvergoeding en naar de vraag of we fietsen beschikbaar kunnen stellen. Daarbij is het van belang dat we alle opties afwegen en we goed nadenken over wat in de praktijk werkt. Als iemand een fiets krijgt, maar het onderhoud bijvoorbeeld niet kan betalen, dan schiet je je doel voorbij.”

“Het is belangrijk dat mobiliteitsmaatregelen toegankelijk zijn voor alle medewerkers,” stelt Nicola. “Dus ook voor collega’s die minder uren werken of een lager inkomen hebben. Om die reden kun je je afvragen of een leasefiets in onze organisatie altijd de best passende oplossing is. Het uitgangspunt is dat we een goede werkgever willen zijn voor al onze collega’s. De arbeidsmarkt is krap en er is veel beweging. Door breder te kijken naar mobiliteitsoplossingen kunnen we bijdragen aan meer gemak, vitaliteit en werkgeluk. Dat past bij onze humanistische waarden.”

Kans op een APK voor je fiets

Humanitas Rotterdam is door haar omvang verplicht om de WPM in te vullen: de rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit. Daarin wordt gekeken naar het zakelijke verkeer en het woon-werkverkeer van medewerkers.

Nicola: “Op onze enquêtes halen we meestal een respons van 40 à 50 procent. Dat is best hoog en voor nu voldoende om de WPM goed te kunnen invullen. We proberen het invullen ook leuk en laagdrempelig te houden. Daarom hebben we er een prijsvraag aan gekoppeld: medewerkers maken kans op een APK voor hun fiets. Om duidelijk te maken hoe je de enquête via Afas kan invullen hebben we filmpjes gemaakt die verspreid zijn via onze interne kanalen en Whatsapp-kanaal. Ook de directie was actief betrokken bij het uitzetten van de enquête.”

Bij duurzaamheid geen geheimhouding

“Duurzaamheid is een mooi werkveld. Wat ik bijzonder vind, is dat veel zorgorganisaties hier op hun eigen manier mee bezig zijn. We lopen vaak tegen vergelijkbare vragen en uitdagingen aan, maar er is tegelijk veel bereidheid om kennis en ervaringen met elkaar te delen. Er is geen sprake van geheimhouding; juist door open te zijn, helpen we elkaar verder. Die openheid tussen concullega’s in de zorg vind ik heel waardevol. Partijen zoals Zuid-Holland Bereikbaar, ZonMw en andere organisaties spelen daarin een mooie aanvullende rol. Zij brengen kennis, inzichten en praktijkervaringen samen, waardoor je als organisatie niet steeds zelf het wiel hoeft uit te vinden.”

“Binnen Humanitas merk ik dat medewerkers in het algemeen positief staan tegenover verduurzaming. Tegelijk willen zij graag weten waarom we iets doen. Wat levert het op? En hoe helpt het ons als organisatie, als medewerkers en als samenleving?”

“Mijn drive is om Duurzaamheid als een ‘way of work’ te laten landen in onze organisatie en zo met elkaar organisch de CO₂-uitstoot fors terug te dringen, zodat hopelijk ook onze kinderen kunnen opgroeien in een mooie leefomgeving. Hoezo duurzaam? Wij werken hier gewoon zo. Dat zou toch mooi zijn? Door te werken aan verduurzaming kun je echt iets blijvends veranderen,” zegt Nicola gedreven.

Over Stichting Humanitas Rotterdam

Stichting Humanitas komt voort uit het humanistische gedachtegoed van Humanitas, dat direct na de Tweede Wereldoorlog werd opgericht om er te zijn voor mensen die hulp nodig hadden, ongeacht hun achtergrond of levensovertuiging. In Rotterdam groeide dit later uit tot de huidige Stichting Humanitas Rotterdam.

In de regio Rotterdam zetten dagelijks ruim 2000 medewerkers en zo’n 1000 actieve vrijwilligers zich in voor mensen in kwetsbare situaties, van 0 tot 100+. Stichting Humanitas biedt een breed aanbod aan zorg, welzijn, hulpverlening en diensten. Dat gebeurt zowel thuis als op woon- en zorglocaties. De organisatie heeft volgens de website 16 zorg- en hulplocaties, waaronder verpleeghuizen, kleinschalige woonvormen, psychiatrische zorg en maatschappelijke hulpverlening.

De ondersteuning staat open voor iedereen. Wie iemand ook is en wat de hulpvraag ook is: het uitgangspunt is dat mensen geholpen worden om hun leven zo veel mogelijk op hun eigen manier te blijven leven en, waar mogelijk, de regie over hun eigen leven terug te krijgen.